Paniekaanvallen – Tips voor de omgeving

by Anne

’t Web stikt van de artikelen voor mensen die op regelmatige basis te maken hebben met paniekaanvallen en hevige onrust / nervositeit – vaak (ook) onder de Engelse term ‘Anxiety’.

Naar eigen ervaring kan ik je vertellen dat het gros bestaat uit nutteloze onzin of zelfs schadelijk advies.

Toch is het een goede zaak dat het onderwerp bespreekbaar schijnt te zijn en dat er genoeg mensen zijn die oprecht willen helpen.

 

 

In dit stuk richt ik me ook tot de ‘wel bedoelende mens’: namelijk tot de directe omgeving van de (wel vaker) panikerende persoon..

 

Ten eerste om de omgeving te wijzen op de klassieke ‘flaters’ waaraan ze zich vast en zeker wel eens schuldig maken (niet per sé aan ’t hele rijtje – maar toch minstens aan één.. schat ik -wederom naar eigen ervaring- in)

Ten tweede omdat jij als gezelschap van de persoon dat slachtoffer is geraakt van irrationele doodsangst veel meer voor hem/haar kan betekenen dan je waarschijnlijk denkt. Áls je het op de juiste manier aan pakt, tenminste.

 

Zelf behoor ik tot ‘de paniek-groep’, en heb ik eigenlijk weinig benul van hoe een paniekaanval er voor een ‘random’ toeschouwer/mijn gezelschap uit ziet en hoe mijn gedrag op mijn omgeving over komt.

Ook heb ik last van wat ik zelf ‘onrust’ noem. Bij die onrust hoort standaard ook irrationele angst – maar ‘paniek’ is weer net een té groot woord. Ik zal proberen het verschil tussen paniek en onrust zo duidelijk mogelijk voor je uit te tekenen:

 

 

Onrust

Onrust (en dus ook angst) valt vaak aan een duidelijke oorzaak te linken. Dat wil niet zeggen dat de oorzaak ‘logisch’ is – in vrijwel alle gevallen is de onrust/angst irrationeel of stamt het gevoel op trauma (waardoor het ietsje beter te begrijpen valt).

 

Zo weet ik dat wanneer ik de Action in ons dorp binnen loop, ik binnen een kwartier zó onrustig wordt dat ik de drang naar buiten te stevenen niet kan onderdrukken. Dit komt door ’t plafond van de desbetreffende ‘Action’ – dat lager dan gemiddeld is.

De meeste mensen slaan hier niet of nauwelijks acht op en gaan op koopjesjacht tot hun karretje vol nutteloze prullen is gestouwd om vervolgens een kwartier in de rij voor de kassa te gaan staan wachten.

 

Ik -daarentegen- zie het plafond met de seconde lager worden en krijg het gevoel ‘gevangen’ te zitten of bedolven te worden niet van me afgezet. Het gevoel zwelt juist gestaag aan en valt op gegeven moment niet langer te verdragen. Om te voorkomen dat ik van ‘onrust’ naar paniek schiet, verlaat ik dan meteen de winkel.

 

 

Om je een voorbeeld van concrete hulp te geven:

Soms heb ik écht iets nodig uit die vervloekte winkel en kan ik mijn vriend (die altijd bereid is voor me op pad te gaan, de schat) niet precies uitleggen hoe het product eruit ziet en/of waar in de winkel hij het vast kan vinden (vooral wanneer het gaat om mijn crea-bea benodigdheden voor mijn journal is vriendlief ‘clueless’).

Inmiddels hebben we het semi-opgelost: we lopen samen de winkel in – ik loop regelrecht naar de producten die op mijn lijstje staan, dump alles zsm in het mandje, geef het mandje aan vriendlief en loop dan zo ‘casual’ mogelijk onder het lint van een gesloten kassa-rij door om zo weer binnen pak ‘m beet een minuut of 5 weer buiten in de frisse lucht en onder een oneindig plafond te staan.

Vriendlief heeft mijn pinpas al in zijn beurs en hoeft zich alleen druk te maken over wat de kassière wel niet zal denken van een vent met een mandje vol washi tape en dat soort spul.

 

 

Paniek

Een paniekaanval kan ik het best beschrijven door middel van het volgende voorbeeld (ooit tegengekomen op het web):

Stel je voor dat je van een trap af loopt. Stap voor stap loop je je weg naar beneden.

Dan opeens, bij je volgende stap, ontbreekt er onverwachts een trede en stap je in het niets.

Kun je je het geraas in je borst voor de geest halen?
Voel je je maag op je blaas storten?
En voel je je hart die opeens één of meerdere slagen overslaat?

Stel je nu dan eens voor hoe het zou zijn om die pure schrik -lichamelijk (schriksensatie + instinctieve reactie) en geestelijk (complete verwarring en niet-weten-wat-eraan-scheelt)- voor een vol kwartier (of langer) te ervaren.

 

Moeilijk; gezien een pure schrikreactie amper een seconde duurt – maar wél de (naar mijn mening) meest accurate beschrijving van een paniekaanval.

 

Vaak gaat een paniekaanval ook nog gepaard met de gedachte dat het einde nabij is en dat het intens nare gevoel zal aanhouden tot je -zoals verwacht- het loodje legt.

 

 

Niet bepaald prettig, toch?

Daarom volgen er nu een aantal tips die je kan/’moet’ opvolgen wanneer je partner, een vriend of vriendin (eigenlijk iedere persoon die op dat moment bij je is) in een paniekaanval verkeert. Je hoeft niet het hele rijtje af te gaan; hoop gewoon dat je je een tip herinnert op zo’n moment en gooi je opgedane handvat in de strijd.

 

 

 

 

Tips – Iemand met een paniekaanval helpen

 

1 – Herinner hem/haar eraan dat het gevoel tijdelijk is.

In een paniekaanval ontschiet zulke kennis je nogal gemakkelijk – overvallen door irrationele gedachten, hevige angsten en zwarte gedachten.

 

2 – Help hem/haar focussen op de ademhaling.

Dit fungeert niet alleen als afleiding van het vreselijke gevoel – Tijdens een paniekaanval ‘vergeet’ je als het ware (normaal) te ademen.

 

3 – Blijf bij hem/haar (minstens tot de aanval goed en wel voorbij is).

Het kan zo zijn dat iemand in een paniekaanval zich tracht af te zonderen, maar dit is zelden helpend. Blijf erbij (zonder ‘opdringerig’ te zijn, natuurlijk – houd je zo nodig een beetje op de achtergrond).

 

4 – Ga een gesprekje aan.

Geen filosofische vraagstukken aansnijden ajb, vraag (bijv.) of hij/zij je kan vertellen wat voor gevoel hij/zij ervaart óf (als zoiets niet goed valt) of hij/zij ook dat ene nieuwtje heeft vernomen (luchtig, graag) en wat hij/zij daarvan vindt. Probeer niet al te ‘forcerend’ over te komen.

(dit is een van de lastigste tips om op te volgen, denk ik.. maar bij mij helpen koetjes en kalfjes nog wel eens)

 

5 – Laat hem/haar weten dat hij/zij veilig is

Verstandelijk is die wetenschap er wel, maar de bevestiging ervan kan nooit kwaad en is in veel gevallen ook nog eens geruststellend.

 

6 – Mocht je weten waardoor de aanval veroorzaakt wordt (door een winkel in de vorm van een krap kippenhok bijvoorbeeld) – haal de oorzaak dan indien mogelijk weg.

Situaties zoals drukten, krappe ruimtes en/of veel lawaai verlaten maakt vaak een groot verschil.

 

 

Oh – en wat je vooral NIET moet doen:

  • Zeggen dat hij/zij even rustig moet worden

    (ik kan dit punt niet hard genoeg benadrukken)

  • Hem/haar met onzin proberen af te leiden

    (visualiseer je dat je in een beschermende bubbel zit – dat soort ongein – NIET DOEN.. ik ben doodsbang, niet dom..)

  • Hem/haar overvallen met een kruisverhoor

    (waarom ben je in paniek? Wat kan ik voor je doen? – sorry.. maar ‘recht’ nadenken is nu even niet van toepassing..!)

  • Denken dat hij/zij het wel overleeft en erbij zitten alsof je zoiets hebt van: en ben je nu klaar???

    FYI: aan paniekaanvallen ga je nooit ‘wennen’

 

 

Dus mocht iemand in je omgeving jou en deze tips nodig hebben:  don’t panic, you’ve got this ;)

 

 

 

Heb jij nog een tip die in bovenstaande lijstjes ontbreekt?

 

 

7 comments

Ester 6 februari 2019 - 09:04

Ik heb een angststoornis waar zo nu en dan ook paniekaanvallen bij komen kijken helaas. Ook helaas is dat ik steevast tegen een muur loop als ik hulp nodig heb. Ze staan erbij en kijken ernaar of hebben alleen maar commentaar. Zelfs bij mensen die dichtbij me staan kan ik niet terecht. Ik heb dus geleerd om alles altijd in mijn eentje te verwerken en ook om paniekaanvallen zodanig te camoufleren dat andere mensen er zo goed als niets van merken en zeker geen last van hebben. Ondanks dat het mijn angsten zwaarder maakt dan ze al zijn, is dit wel op mijn manier geworden om er mee om te gaan zodra er andere mensen in de buurt zijn.

Reply
Anne 6 februari 2019 - 09:46

Ik herken die ‘behouden’ manier wel, een ‘interne paniekaanval’ noem ik ’t schamper. Gelukkig is die aanpak voor mij alleen ‘nodig’ wanneer ik me onder mensen bevind die ik niet mag/niet ken. En gezien ik zo goed als altijd alleen ben kan ik tegenwoordig alles laten gaan – wat inderdaad beter is voor je angst-level.. Wat moet dat eenzaam en opgesloten voelen zeg. Ik vind het erg rot voor je dat je omgeving weigert mee te werken/helpen/begrijpen. Ik neem aan dat je ’t GGZ ook hebt/gehad gezien je diagnose en hoop dat je daar wél wat aan hebt (gehad). Dankzij mijn eigen (o.a. angstgerelateerde) problemen ken ik veel mensen met een angststoornis, en ben ik op de hoogte van de hardnekkigheid. Zelf neem ik er af en toe medicatie voor – dat is eigenlijk ’t enige dat voor mij écht helpt. Mocht je je ei kwijt willen, dan vind je m’n mail-icoontje wel xx

Reply
Ester 6 februari 2019 - 11:37

Ik heb eigenlijk altijd overal alleen voor gestaan en daar word je uiteindelijk wel heel sterk van, maar dat is dan ook het enige voordeel. :) Ik ben ook bijna altijd alleen dus kan gewoon ‘m’n ding doen’ als het thuis gebeurt en hoe naar ook, het is altijd nog prettiger dan jezelf zo in zit te houden. Een interne paniekaanval ja, dat is ’t precies. :)

IN periodes dat het niet zo goed gaat, ervaar ik inderdaad veel eenzaamheid en frustratie, maar ik probeer mezelf zoveel mogelijk af te leiden door dingen te gaan doen die ik leuk vind (ook alleen) omdat dat de beste remedie is. Er ‘in’ gaan zitten en een soort slachtofferrol creëren is nou net niet mijn ding. :)

GGZ heb ik inderdaad ook gehad, evenals nog wat andere therapeuten en zelfs een psychiater. Niemand kon me helpen. Alles wat ze aandroegen wist ik zelf al en de methode die ik zelf toe ben gaan passen blijkt beter te werken dan alle therapieen bij elkaar. In het afgelopen jaar heb ik dan ook duidelijke verbetering gemerkt, al zijn er altijd periodes dat ik mezelf weer flink tegenkom. Momenteel is er toevallig ook weer één gaande. :)

Ik heb een aantal jaar (op advies) antidepressiva geslikt, maar ondanks dat ’t tot op zekere hoogte wei hielp, was het alleen een lapmiddel want zodra ik ermee stopte was het binnen een maand weer terug. Ondanks dat er door mijn omgeving naderhand nog vaak is angedrongen op weer beginnen met antidepressiva (dat is wat prettiger voor je omgeving was het excuus), heb ik dat altijd geweigerd.

Naast hypochondrie heb ik ook BDD, wat inhoudt dat ik een extreem slecht zeflbeeld heb. Door de medicatie kwam ik aan en dat zorgde dat de haat naar mijn eigen lichaam toe grote vormen aannam en ik mezelf ook expres pijn ging doen en beschadigen. Dat vond ik geen fijn alternatief voor iets minder angst dus wilde ik pertinent stoppen en red ik mezelf nu redelijk. Het is niet makkelijk met zulke dingen om te gaan zonder ook maar enige support van buitenaf, maar ik heb geleerd volledig self-supporting te zijn en ergens maakt me dat ook wel een beetje trots. :)

Reply
Internettoerist 6 februari 2019 - 14:13

Hoi Anne,

Ja, ik ben nog aanwezig. ;-)
Je geeft goeie en leerzame tips die helpen als de symptomen (de aanval) zich voordoen. Het zou nog beter zijn als je de oorzaak van zo’n paniekaanval aanpakt. Heb je daar al onderzoek naar gedaan? Of heb je al de oorzaak kunnen traceren?

Vriendelijke groet

Reply
Anne 6 februari 2019 - 14:19

Hej hoi! wat een verrassing ;)

Ik heb zo mijn vermoeden (namelijk; incongruentie), maar waag me er niet aan mezelf op het gebied van de dieperliggende oorzaak als expert/kenner voor te doen. Ook twijfel ik soms over of een onbestemd gevoel meteen onder paniek moet worden geschaard of niet – misschien scheelt er wel echt iets aan? Ik ben nog aan het onderzoeken :)

Groetjes!

Reply
Lilian Visser 7 februari 2019 - 10:17

Ik heb hier geen ervaring mee gelukkig. Maar zoals je het omschrijft met die traptrede die je mist (of ik verlies wel eens bijna mijn evenwicht op de trap) vind ik het wel goed te snappen. Ik heb wel een tijdje (nadat ik was gebeten) een angst voor honden gehad en dan is het toch ook lastig uit te leggen dat je hartslag omhoog gaat van zo’n klein keffertje, maar het gevoel is er wel.

Enige angsten die ik in mijn omgeving heb zijn kinderangsten van Anna en daarbij helpt het vaak om een liedje te gaan zingen, misschien dat dit past in jouw oplossing over koetjes en kalfjes. Ik was als kind ook best angstig, dus ik weet dat het geen zin heeft om te zeggen dat er écht niet ingebroken kan worden en dat de kans op brand ook erg klein is.

Reply
Anne 11 februari 2019 - 14:46

Allicht dat je na een hondenbeet liever even bij die dieren uit de buurt blijft! Ook al voelt het ‘stom’, in geval van een wel heel klein schattig hondje.. Zo ben ik lang angstig geweest voor toiletten (soms nog een beetje) nadat een bepaalde (onbekwame) kleuterjuf me als klein meisje op zon hokje opgesloten heeft gezet. Logischer zou zijn om bang te worden voor juffen, maar nee :P..

Liedjes werken goed, en wat óók hielp toen ik nog erg klein was, was denken aan kippen op een glijbaan – een gouden tip van pa toentertijd ;)

Reply

Leave a Comment

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More